KunstKoning Blog

Categorieën

Laatste kans – expositie Rabo Kunstzone

Fernando Sánchez Castillo – Slaap van de rede

Tekst: Daphne Rieken

In de Rabo Kunstzone aan de Croeselaan in Utrecht is sinds half maart het werk van de Spaanse kunstenaar Fernando Sánchez Castillo te zien. Hij onderzoekt de gebruikelijke representatie van macht: vlaggen, tanks, barricades een leger en marsmuziek. Maar met zijn video’s en sculpturen morrelt Fernando aan de autoriteit van deze symbolen. Uiteindelijk is het niet de dreiging  van geweld, maar het beeld van de Chinese Tank Man die de krachtmeting wint. De tentoonstelling in de expositieruimte van de Rabobank duurt nog tot 13 september.

De beelden van de tengere Chinees die met zijn dagelijkse boodschappen stil houdt voor de loop van een tank, gingen in 1989 de hele wereld over. Een dag nadat de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede hardhandig was neergeslagen, wist deze man in zijn eentje een colonne van tanks tot stilstand te brengen. Fernando Sánchez Castillo vergelijkt de machtsstrijd die hierop volgde met de Bijbelse David en de reus Goliath, toch is het uiteindelijk David die een reusachtig formaat aangemeten krijgt in het ruim vijf meter hoge beeld van Michelangelo. En zo is het ook met de Tank Man. De kleine Chinees overstijgt zichzelf en wordt een machtig icoon.

Dit icoon vormt nu het centrale thema in de tentoonstelling Slaap van de rede in de expositieruimte van de Rabobank. Fernando houdt zich in zijn werk vaak bezig met de manier waarop machthebbers symbolen gebruiken om hun macht in stand te houden. De Spaanse geschiedenis biedt hiervoor een rijk arsenaal aan voorbeelden. In de Kunstzone plaatst hij dit onderzoek in een internationale en (kunst -) historische context. Zijn werk Mental Map illustreert de opzet van de tentoonstelling, maar vooral het denkpatroon van de kunstenaar. Macht wordt gelegitimeerd door formele afspraken die alleen functioneren op het moment dat ze nagevolgd worden. In het eerste werk van de expositie wordt een bronzen vaandeldrager letterlijk door zijn eigen vlag verblind. De stof waait in zijn gezicht en ontneemt hem het zicht op de wereld. Het icoon van strijdvaardigheid en nationalisme wordt een schlemiel die gehoorzaamt en zonder na te denken zijn eigen dood tegemoet loopt. Zijn opponent staat in de volgende zaal: een meer dan vijf meter hoge Tank Man van polyurethaan vertegenwoordigt het verzet van een individu tegen het regime.

Op de vloer van de expositie is een leger speelgoedsoldaatjes opgesteld. De groene poppetjes dragen plastic tasjes in plaats van wapens en zijn Made in China. Hiermee brengt de kunstenaar een volgende laag aan in de tentoonstelling. Er is veel veranderd sinds 1989. China is geen geïsoleerd land meer, maar produceert het overgrote deel van onze gebruiksgoederen en weet deze positie aan te wenden om zijn invloed te laten gelden. Fernando vraagt de toeschouwer om over oude barricade’s heen te stappen( zie ook het werk  Barricade Collage, the Nature of Social) en de nieuwe wereld met open vizier te onderzoeken.

De nieuwe realiteit wordt gekenmerkt door een sterke globalisering, niet alleen van geldstromen en productieprocessen, maar ook van informatieverspreiding. Het is vanzelfsprekend geworden dat iedereen toegang heeft tot dezelfde bronnen, en dat ontwikkelingen in kunst en cultuur wereldwijd parallel lopen. Maar voordat we hier al te enthousiast over worden, geeft Fernando een volgend kijkje in het verhaal van de Chinese studentenopstand. Toen hij de Chinese speelgoedfabrikant opdracht gaf tot het maken van 5000 speelgoed Tank Mannen, herkende niemand de held uit 1989. Wat hier een icoon is, wordt in China met overweldigend succes gecensureerd.

Fernando Sánchez Castillo wordt in Nederland vertegenwoordigd door galerie tegenboschvanvreden.

Gerelateerde kunstwerken